13 خرداد 1387
اصفهان امروز- زهرا محمدی
مرگ تدریجی یک تالاب
ایران 22 تالاب بین المللی دارد که نام تمامی آنان در کنوانسیون رامسر به ثبت رسیده است. در بهمن ماه سال 1349 کنوانسیونی با نام حفاظت از تالاب های جهان به میزبانی دولت وقت ایران در شهر را مسر برگزار شد. با توجه به اطلاعاتی که در سایت رامسر ثبت شده است، تا امروز 138 کشور جهان به این کنوانسیون بین المللی ملحق شده و یک هزار و 328 تالاب به مساحت 111 میلیون و 900 هزار هکتار به عنوان تالاب های بین المللی به ثبت رسیده اند که از این تعداد 22 تالاب با مساحت یک میلیون و 327 هزار و 920 هکتار در ایران واقع شده است. در این میان؛ پنج تالاب از کشورمان در وضعیت وخیمی به سر می برند که یکی از آنان تالاب گاوخونی است.
گاوخونی، قطره ای در دل کویر
تالاب گاوخونی پس از سال ها خشکسالی، با جاری شدن دوباره زاینده رود از پس پیچ و خم کوه های بختیاری، در سال 1997 میلادی یک بار دیگر زنده شد و همانند قطره ای در دل کویر قرار گرفت و ثبت آن به عنوان بیست و دومین تالاب در کنوانسیون رامسر، روزهای آرمانی را برای این تالاب رقم زد که متأسفانه روزگار طلایی گاوخونی چندان دوام نیاورد؛ به طوریکه هم اکنون با تأمین نشدن حق آبه به بهانه های مختلف از جمله خشکسالی، شاهد مرگ تدریجی تالابی هستیم که نابودی اش برابر است با نابودی طبیعت و در ادامه نابودی انسان.
از سال 80-79 و با شروع اولین خشکسالی در اصفهان، جریان آب زاینده رود به تالاب گاوخونی نیز قطع گردید و مسئولان هر بار با عدم اختصاص حق آبه تالاب، چشمان خود را بر روی تأثیراتی که گاوخونی در محیط زیست دارد، بستند و اقدام به تخریب و نابودی آن کردند که نمونه اخیر این مسئله، تخریب کوه سیاه بود که با اعتراض شدید دوستداران محیط زیست رو به رو شد.
با توجه به اینکه یکی از شرایط ثبت تالاب ها در کنوانسیون رامسر، پذیرابودن حداقل 20هزار پرنده مهاجر در سال است، تالاب گاوخونی هر سال میزبان فلامینگوهایی می باشد که با پرواز خود بر فراز تالاب صحنه های بی نظیری را به وجود می آورند. حال با خشکسالی این تالاب، لطمه جبران ناپذیری به طبیعت و فلامینگوها وارد می شود و زمانی می رسد که پرندگان مهاجر با بیابان و برهوتی رو به رو می شوند که چون نمی توانند در آن تجدید قوا و تغذیه نمایند، تعداد زیادی از آنها از بین خواهد رفت و مطمئناً با این اتفاق دیر یا زود شاهد حذف نام این تالاب از لیست تالاب های بین المللی را مسر خواهیم بود.
به گزارش اصفهان امروز، جلوگیری از تخریب کوه سیاه و حفاظت از اکوسیستم تالاب در واقع نمونه بارز حمایت از محیط زیست کشور بود و مردمی که در تخریب این کوه به اعتراض برخاسته بودند، در بیانیه خود خواهان تأمین حق آ به تالاب شدند، اما متأسفانه پس از آزادی کوه سیاه بدون اینکه مسئولان حتی به یکی از 15 مورد بیانیه شهروندان ورزنه رسیدگی کنند، دوباره چشم بر روی تالاب و حق آبه اش بستند و آن را تا روزی که باز سودجویی به فکر بهره وری از بخش دیگری از اکوسیستم گاوخونی بیافتد، به امان خدا رها کردند.
حال اگر قرار است هر بار به بهانه های مختلف از جمله خشکسالی حق آبه تالاب پرداخت نشود و شاهد مرگ تدریجی آن باشیم و در آینده ای نه چندان دور نام این تالاب از لیست کنوانسیون رامسر حذف شود یا اینکه دیگر نتوانیم پرواز فلامینگوها را بر فراز گاوخونی نظاره گر شویم، همان بهتر که می گذاشتیم تالاب را با پوششی از کوه سیاه دفن کنند و معدن بسازند، نه اینکه جانش را ذره ذره در مقابل چشمان دوستداران محیط زیست بگیرند.
آب زاینده رود مدیریت نمی شود
گروهی از کارشناسان محیط زیست، برای این عقیده اند که مدیریت دقیق بر آب رودخانه می تواند تالاب را از هر خطری مصون و محفوظ بدارد، ولی متاسفانه این منطقه هیچ گاه از مدیریت حمایتی و حفاظتی مستحکمی برخوردار نبوده است. هرچند که مسئولان شرکت آب منطقه ای اصفهان بارها عدم پرداخت حق آبه را ناشی از کمبود بارندگی در استان عنوان کرده اند، اما گروهی بر این عقیده اند که آب منطقه ای، آبی را که باید به گاوخونی بریزد، می فروشد و اعتراضات محیط زیست نیز تاکنون در این باره ثمربخش نبوده است.
در همین رابطه غلامحسین حیدرپور، معاون بهره برداری آب منطقه ای اصفهان پیرامون فروش آب به شهرهای اطراف به اصفهان امروز گفت: آبی که برای شهرستان های برخوار و یزد فرستاده می شود، آب هایی است که پشت سد جمع شده و مربوط به تالاب یا حق آبه بران نبوده است و شرکت، طبق قانون آب را برای توسعه کشاورزی به شهرستان های برخوار و یزد فروخته و این شهرستان ها را زنده کرده است.
وی بیان داشت: هیچ وقت و در هیچ کجا رقمی به عنوان حق آبه تالاب ثبت نشده و واردنشدن آب به تالاب مربوط به خشکسالی بوده است.
حیدرپور افزود: وضعیت تالاب بستگی به وضعیت بارندگی در منطقه دارد و تالاب خود به خود حق آبه اش را می گیرد.
وی پیرامون راه هایی برای نجات تالاب از خشکسالی اظهار داشت: برای ما بخش شرب و صنعت در اولویت است؛ هرچند که تالاب هم یکی از دغدغه های ماست و هیچ راهی جز بارندگی برای تالاب وجود ندارد.
حیدرپور محیط زیست را متولی طرح های ارائه شده برای تالاب و آلودگی های وارد شده به آن دانست و افزود: ما هرچقدر هم آب به تالاب گاوخونی وارد کنیم، ثمری ندارد، چرا که کشاورزان از آن بهره برداری می کنند.
همه آب تالاب تبخیر می شود
همچنین دکتر حسن حسینی، استاد جغرافیای دانشگاه اصفهان و از نخبگان برنامه ریزی روستایی ایران گفت: گاوخونی، در دهه 70 به عنوان یک تالاب شناخته و معرفی گردید.
وی در گفتگو با اصفهان امروز اظهار داشت: هیچ گاه برای تالاب حق آبه ای در نظر گرفته نشده است، بلکه آنچه من در بازنویسی طومار شیخ بهایی دیدم تقسیم بندی هایی برای زاینده رود بوده است که در آن نامی از حق آبه تالاب آورده نشده، اما پس از احداث سد زاینده رود بین 180 تا 200 میلیون متر مکعب آب به گاوخونی اختصاص یافت که خشکسالی ها، این میزان آب را محدود کرد.
حسینی افزود: حق آبه تالاب را 200 میلیون متر مکعب تعیین کرده اند که البته این مقدار، هیچ پایه و اساس علمی ندارد.
وی اعلام کرد: اصفهان در سال های اخیر 8میلیون متر مکعب آب شرب به استان یزد داده است که این استان با مقدار آب یادشده احیا گردید و به اصطلاح مردم، یزد به ژاپن دوم مبدل شد.
وی ادامه داد: درست است که اکوسیستم باید حفظ شود و مطمئناً وجود 200 میلیون متر مکعب آب برای گاوخونی نیز اهمیت بسیاری دارد، اما می توانیم با مهار فاضلاب ها آب تالاب را مدیریت کنیم و این 200 میلیون متر مکعب آب شرب را هم صرف مناطق کویری کرده تا از این طریق مانع مهاجرت مردم روستا به شهرها شویم.
حسینی بیان داشت: هر چقدر آب به گاوخونی داده شود بالاخره تبخیر می گردد و عملاً چیزی از آن باقی نمی ماند.
بیشترین ام اس در اصفهان
وی افزود: متأسفانه فاضلاب بعضی از کارخانه های صنعتی و حتی سکونتگاه ها و آپارتمان ها به صورت مستقیم و در برخی موارد به شکل غیرمستقیم وارد زاینده رود می شود.
حسینی گفت: حتی بررسی های یکی از محققان نشان داده است که بیشتر آمار مبتلایان به بیماری "ام اس" مربوط به استان اصفهان است و علت آن همین آلودگی های موجود در آب شناخته شده است.
این استاد دانشگاه با اشاره به طرح خود در زمینه احیا و حفظ تالاب گاوخونی اظهار داشت: در این طرح می توانیم آلودگی ها را با لوله های زیرزمینی تا نزدیکی تالاب گاوخونی برده و با ایجاد تأسیسات در آن منطقه، این آلودگی ها را مهار کرده و با پساب های ناشی از آن جنگل سازی کنیم.
وی افزود: هرچند این طرح در سازمان عمران زاینده رود به تصویب رسید، اما متأسفانه مسئولان بدون آینده نگری تنها جنبه اقتصادی طرح را دیده و اعلام کردند که این طرح به صرفه نیست.
مشکل اصلی، دیدگاه اقتصاددان ها است
همچنین سعید سلطانی، استادیار گروه آبخیزداری دانشکده منابع طبیعی دانشگاه اصفهان گفت: کل مجموعه گاوخونی یک اکوسیستم است که تالاب در انتهای این اکوسیستم واقع شده است و آبی که به طور عادی جریان داشته در سد زاینده رود ذخیره شده و پس از تنظیم شدن به طرف تالاب جریان می یابد.
وی اظهار داشت: دو دیدگاه پیرامون حق آبه تالاب و جریان آب زاینده رود به طرف تالاب وجود دارد، اول دیدگاه اقتصاد دان ها است که اولویت برای آنها در تقسیم بندی آب زاینده رود، کشاورزی، صنعت و آب شرب می باشد و کاری با تالاب ندارند.
سلطانی افزود: دیدگاه دوم، دیدگاه اکولوژیست هاست که تالاب را بخشی از محیط زیست یا بخشی از حیات انسان می دانند و بر این عقیده اند که هر اتفاقی که در میحط زیست بیافتد، نتایج آن در سال های دور به فاصله 10 یا 15 سال آینده مشخص می شود.
وی بیان داشت: اکولوژیست ها بر این عقیده اند که باید حداقل آب تالاب تأمین گردد، زیرا خشکسالی تالاب باعث افزایش املاحش می شود و خطر نابودی، حیات حیوانات را تهدید خواهد کرد.
وی با اشاره به طرح خود گفت: ما دراین طرح، مسائل زیست محیطی را بررسی کرده و مشخص می کنیم حداقل آبی که وزارت نیرو باید در سال های مرطوب و خشک به تالاب اختصاص دهد، چقدر است.
سلطانی تصریح کرد: متأسفانه تفاوت دیدگاه اقتصاددان ها و اکولوژیست ها مشکلی است که هنوز حل نشده است.
محیط زیست پاسخگو نیست
در تماس های پی در پی هفته گذشته اصفهان امروز با سازمان محیط زیست استان پیرامون آلودگی های وارد شده به تالاب گاوخونی و طرح های کارشناسی ارائه شده در این زمینه؛ لاهیجان زاده، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست حاضر به پاسخگویی نشد و قادریان، مدیر روابط عمومی این سازمان گفت: همیشه همه اتهامات به طرف محیط زیست بوده و به همین دلیل رئیس سازمان محیط زیست حاضر به گفتگو در زمینه تالاب نیست.
گاوخونی، قطره ای در دل کویر
تالاب گاوخونی پس از سال ها خشکسالی، با جاری شدن دوباره زاینده رود از پس پیچ و خم کوه های بختیاری، در سال 1997 میلادی یک بار دیگر زنده شد و همانند قطره ای در دل کویر قرار گرفت و ثبت آن به عنوان بیست و دومین تالاب در کنوانسیون رامسر، روزهای آرمانی را برای این تالاب رقم زد که متأسفانه روزگار طلایی گاوخونی چندان دوام نیاورد؛ به طوریکه هم اکنون با تأمین نشدن حق آبه به بهانه های مختلف از جمله خشکسالی، شاهد مرگ تدریجی تالابی هستیم که نابودی اش برابر است با نابودی طبیعت و در ادامه نابودی انسان.
از سال 80-79 و با شروع اولین خشکسالی در اصفهان، جریان آب زاینده رود به تالاب گاوخونی نیز قطع گردید و مسئولان هر بار با عدم اختصاص حق آبه تالاب، چشمان خود را بر روی تأثیراتی که گاوخونی در محیط زیست دارد، بستند و اقدام به تخریب و نابودی آن کردند که نمونه اخیر این مسئله، تخریب کوه سیاه بود که با اعتراض شدید دوستداران محیط زیست رو به رو شد.
با توجه به اینکه یکی از شرایط ثبت تالاب ها در کنوانسیون رامسر، پذیرابودن حداقل 20هزار پرنده مهاجر در سال است، تالاب گاوخونی هر سال میزبان فلامینگوهایی می باشد که با پرواز خود بر فراز تالاب صحنه های بی نظیری را به وجود می آورند. حال با خشکسالی این تالاب، لطمه جبران ناپذیری به طبیعت و فلامینگوها وارد می شود و زمانی می رسد که پرندگان مهاجر با بیابان و برهوتی رو به رو می شوند که چون نمی توانند در آن تجدید قوا و تغذیه نمایند، تعداد زیادی از آنها از بین خواهد رفت و مطمئناً با این اتفاق دیر یا زود شاهد حذف نام این تالاب از لیست تالاب های بین المللی را مسر خواهیم بود.
به گزارش اصفهان امروز، جلوگیری از تخریب کوه سیاه و حفاظت از اکوسیستم تالاب در واقع نمونه بارز حمایت از محیط زیست کشور بود و مردمی که در تخریب این کوه به اعتراض برخاسته بودند، در بیانیه خود خواهان تأمین حق آ به تالاب شدند، اما متأسفانه پس از آزادی کوه سیاه بدون اینکه مسئولان حتی به یکی از 15 مورد بیانیه شهروندان ورزنه رسیدگی کنند، دوباره چشم بر روی تالاب و حق آبه اش بستند و آن را تا روزی که باز سودجویی به فکر بهره وری از بخش دیگری از اکوسیستم گاوخونی بیافتد، به امان خدا رها کردند.
حال اگر قرار است هر بار به بهانه های مختلف از جمله خشکسالی حق آبه تالاب پرداخت نشود و شاهد مرگ تدریجی آن باشیم و در آینده ای نه چندان دور نام این تالاب از لیست کنوانسیون رامسر حذف شود یا اینکه دیگر نتوانیم پرواز فلامینگوها را بر فراز گاوخونی نظاره گر شویم، همان بهتر که می گذاشتیم تالاب را با پوششی از کوه سیاه دفن کنند و معدن بسازند، نه اینکه جانش را ذره ذره در مقابل چشمان دوستداران محیط زیست بگیرند.
آب زاینده رود مدیریت نمی شود
گروهی از کارشناسان محیط زیست، برای این عقیده اند که مدیریت دقیق بر آب رودخانه می تواند تالاب را از هر خطری مصون و محفوظ بدارد، ولی متاسفانه این منطقه هیچ گاه از مدیریت حمایتی و حفاظتی مستحکمی برخوردار نبوده است. هرچند که مسئولان شرکت آب منطقه ای اصفهان بارها عدم پرداخت حق آبه را ناشی از کمبود بارندگی در استان عنوان کرده اند، اما گروهی بر این عقیده اند که آب منطقه ای، آبی را که باید به گاوخونی بریزد، می فروشد و اعتراضات محیط زیست نیز تاکنون در این باره ثمربخش نبوده است.
در همین رابطه غلامحسین حیدرپور، معاون بهره برداری آب منطقه ای اصفهان پیرامون فروش آب به شهرهای اطراف به اصفهان امروز گفت: آبی که برای شهرستان های برخوار و یزد فرستاده می شود، آب هایی است که پشت سد جمع شده و مربوط به تالاب یا حق آبه بران نبوده است و شرکت، طبق قانون آب را برای توسعه کشاورزی به شهرستان های برخوار و یزد فروخته و این شهرستان ها را زنده کرده است.
وی بیان داشت: هیچ وقت و در هیچ کجا رقمی به عنوان حق آبه تالاب ثبت نشده و واردنشدن آب به تالاب مربوط به خشکسالی بوده است.
حیدرپور افزود: وضعیت تالاب بستگی به وضعیت بارندگی در منطقه دارد و تالاب خود به خود حق آبه اش را می گیرد.
وی پیرامون راه هایی برای نجات تالاب از خشکسالی اظهار داشت: برای ما بخش شرب و صنعت در اولویت است؛ هرچند که تالاب هم یکی از دغدغه های ماست و هیچ راهی جز بارندگی برای تالاب وجود ندارد.
حیدرپور محیط زیست را متولی طرح های ارائه شده برای تالاب و آلودگی های وارد شده به آن دانست و افزود: ما هرچقدر هم آب به تالاب گاوخونی وارد کنیم، ثمری ندارد، چرا که کشاورزان از آن بهره برداری می کنند.
همه آب تالاب تبخیر می شود
همچنین دکتر حسن حسینی، استاد جغرافیای دانشگاه اصفهان و از نخبگان برنامه ریزی روستایی ایران گفت: گاوخونی، در دهه 70 به عنوان یک تالاب شناخته و معرفی گردید.
وی در گفتگو با اصفهان امروز اظهار داشت: هیچ گاه برای تالاب حق آبه ای در نظر گرفته نشده است، بلکه آنچه من در بازنویسی طومار شیخ بهایی دیدم تقسیم بندی هایی برای زاینده رود بوده است که در آن نامی از حق آبه تالاب آورده نشده، اما پس از احداث سد زاینده رود بین 180 تا 200 میلیون متر مکعب آب به گاوخونی اختصاص یافت که خشکسالی ها، این میزان آب را محدود کرد.
حسینی افزود: حق آبه تالاب را 200 میلیون متر مکعب تعیین کرده اند که البته این مقدار، هیچ پایه و اساس علمی ندارد.
وی اعلام کرد: اصفهان در سال های اخیر 8میلیون متر مکعب آب شرب به استان یزد داده است که این استان با مقدار آب یادشده احیا گردید و به اصطلاح مردم، یزد به ژاپن دوم مبدل شد.
وی ادامه داد: درست است که اکوسیستم باید حفظ شود و مطمئناً وجود 200 میلیون متر مکعب آب برای گاوخونی نیز اهمیت بسیاری دارد، اما می توانیم با مهار فاضلاب ها آب تالاب را مدیریت کنیم و این 200 میلیون متر مکعب آب شرب را هم صرف مناطق کویری کرده تا از این طریق مانع مهاجرت مردم روستا به شهرها شویم.
حسینی بیان داشت: هر چقدر آب به گاوخونی داده شود بالاخره تبخیر می گردد و عملاً چیزی از آن باقی نمی ماند.
بیشترین ام اس در اصفهان
وی افزود: متأسفانه فاضلاب بعضی از کارخانه های صنعتی و حتی سکونتگاه ها و آپارتمان ها به صورت مستقیم و در برخی موارد به شکل غیرمستقیم وارد زاینده رود می شود.
حسینی گفت: حتی بررسی های یکی از محققان نشان داده است که بیشتر آمار مبتلایان به بیماری "ام اس" مربوط به استان اصفهان است و علت آن همین آلودگی های موجود در آب شناخته شده است.
این استاد دانشگاه با اشاره به طرح خود در زمینه احیا و حفظ تالاب گاوخونی اظهار داشت: در این طرح می توانیم آلودگی ها را با لوله های زیرزمینی تا نزدیکی تالاب گاوخونی برده و با ایجاد تأسیسات در آن منطقه، این آلودگی ها را مهار کرده و با پساب های ناشی از آن جنگل سازی کنیم.
وی افزود: هرچند این طرح در سازمان عمران زاینده رود به تصویب رسید، اما متأسفانه مسئولان بدون آینده نگری تنها جنبه اقتصادی طرح را دیده و اعلام کردند که این طرح به صرفه نیست.
مشکل اصلی، دیدگاه اقتصاددان ها است
همچنین سعید سلطانی، استادیار گروه آبخیزداری دانشکده منابع طبیعی دانشگاه اصفهان گفت: کل مجموعه گاوخونی یک اکوسیستم است که تالاب در انتهای این اکوسیستم واقع شده است و آبی که به طور عادی جریان داشته در سد زاینده رود ذخیره شده و پس از تنظیم شدن به طرف تالاب جریان می یابد.
وی اظهار داشت: دو دیدگاه پیرامون حق آبه تالاب و جریان آب زاینده رود به طرف تالاب وجود دارد، اول دیدگاه اقتصاد دان ها است که اولویت برای آنها در تقسیم بندی آب زاینده رود، کشاورزی، صنعت و آب شرب می باشد و کاری با تالاب ندارند.
سلطانی افزود: دیدگاه دوم، دیدگاه اکولوژیست هاست که تالاب را بخشی از محیط زیست یا بخشی از حیات انسان می دانند و بر این عقیده اند که هر اتفاقی که در میحط زیست بیافتد، نتایج آن در سال های دور به فاصله 10 یا 15 سال آینده مشخص می شود.
وی بیان داشت: اکولوژیست ها بر این عقیده اند که باید حداقل آب تالاب تأمین گردد، زیرا خشکسالی تالاب باعث افزایش املاحش می شود و خطر نابودی، حیات حیوانات را تهدید خواهد کرد.
وی با اشاره به طرح خود گفت: ما دراین طرح، مسائل زیست محیطی را بررسی کرده و مشخص می کنیم حداقل آبی که وزارت نیرو باید در سال های مرطوب و خشک به تالاب اختصاص دهد، چقدر است.
سلطانی تصریح کرد: متأسفانه تفاوت دیدگاه اقتصاددان ها و اکولوژیست ها مشکلی است که هنوز حل نشده است.
محیط زیست پاسخگو نیست
در تماس های پی در پی هفته گذشته اصفهان امروز با سازمان محیط زیست استان پیرامون آلودگی های وارد شده به تالاب گاوخونی و طرح های کارشناسی ارائه شده در این زمینه؛ لاهیجان زاده، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست حاضر به پاسخگویی نشد و قادریان، مدیر روابط عمومی این سازمان گفت: همیشه همه اتهامات به طرف محیط زیست بوده و به همین دلیل رئیس سازمان محیط زیست حاضر به گفتگو در زمینه تالاب نیست.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر